هنر

روش فیروزه کوبی روی مس

روش فیروزه کوبی روی مس

مقدمه

فیروزه کوبی روی مس از هنر هایی است که بسیاری از هنردوستان را به خود جذب کرده است. این هنر ابتدا در مشهد مقدس و به صورت کار برروی زیورآلاتی همچون گردنبند، گوشواره، دستبند و … کار می شده است سپس در اصفهان به روش های دیگری تولید و گسترش پیدا کرد. سنگ فیروزه نیشابور از خاص ترین سنگ های جهان است که رنگ این سنگ جزو برند و هویت ایران شده و آن را با آبی اصیل و اشرافی می شناسند. یکی از گران قیمت ترین معادن ایران معدن سنگ فیروزه نیشابور میباشد که اخیرا معدنی دیگر در خراسان کشف شده که باعث میشود ایران سهم بیشتری در صادرات فیروزه در جهان داشته باشد. در مطالب بعدی به معرفی معدن فیروزه نیشابور می پردازیم. حال باه هم روش فیروزه کوبی روی مس را بررسی کنیم.

 

روش فیروزه کوبی روی مس دارای ۳ مرحله است:

. ساخت بدنه (زیرساخت)

. نشاندن سنگ فیروزه (فیروزه کوبی)

. سابیدن سنگ ها

 

ساخت بدنه 

در این مرحله ساخت شئ مورد نظر، با فلزی که توسط استادکار انتخاب شده در کارگاه خم کاری انجام می شود. فلزاتی که برای فیروزه کوبی می توان استفاده کرد، شامل مس، برنج، برنز و نقره است که مس و برنج بیشتر ترجیح داده شده است. ظرف(زیرساخت) مورد نظر استاد فیروزه کوب در دست استاد خم کار با مس یا برنج به وسیله ابزار خاص این فن تولید می شود. این نکته قابل توجه است که در طی مراحل خم کاری، ضخامت ظرف در همه قسمت ها به خصوص در قسمت های زاویه دار یکسان باشد. زیرا در غیر این صورت در حین فیروزه کوبی و پرداخت نهایی اثر ممکن است فلز آسیب دیده دچار پارگی شود. بعد از خم کاری مرحله ای وجود دارد به نام ” نکر کاری “. در این مرحله قسمت هایی از ظرف که قرار است فیروزه کوبی شود،‌ با زاویه ۹۰ درجه حدود ۲ تا ۳ میلیمتر پایین می رود. نکر کاری برای ایجاد فضای قرار گیری سنگ فیروزه قرار میگیرد و از روی دیگر باعث استحکام بیشتر ظرف در برخورد با ضربه های احتمالی در زمان سابیدن می شود.

 

نشاندن سنگ فیروزه

 

” مرحله اول نشاندن لاک بر روی ظرف “

در این مرحله ابتدا لاک که شبیه پوسته درخت، لایه لایه است، را می کوبند و پودر قهوه ای – طلایی رنگ بدست آمده را با کالیفن مخلوط می کنند. ( لاک مرغوب جهت فیروزه کوبی، لاکی است که از تقطر چوب گردو بدست می آید. )( کالفین از تربانتین بدست می آید. ” تربانتین از مواد رزینی موجود در برخی کاج ها بدست می آید” نسبت مناسب برای مخلوط لاک و کالفین ۶ به ۴ است. )

 

” مرحله دوم نشاندن فیروزه برروی بدنه “

در این مرحله سنگ های فیروزه که شسته و لانه بندی شده را برطبق اندازه ظرف انتخاب می کنند. معمولاً برای ظروف بزرگ از سنگ های درشت تر و برای ظروف کوچک از سنگ های کوچکتر استفاده می شود. مناسب ترین روش برای قراردادن سنگ های فیروزه، قراردادن آنها در دولبه قسمت نکر شده است. یعنی بهتر است ابتدا سنگ ها در بالا و پایین قسمت فیروزه کوبی (در دولبه ظرف) چیده شود و سپس دیگر قسمت ها چیده شود. ابتدا لاک را کمی حرارت می دهند تا نرم شود سپس سنگ های فیروزه را که آنها را نیز گرم کرده اند، برروی لاک قرار می دهند. این کار به وسیله انبر صورت می گیرد و با فشار انبر سنگ ها را داخل لاک فرو می برند. جهت تسریع کار تعدادی سنگ فیروزه بر روی لاک می ریزند و سپس با انبر محل و جایگاه آنرا تنظیم می کنند. نشاندن فیروزه حوصله و دقت هنرمند فیروزه کوب را می طلبد، زیرا هر چه سنگ ها با فاصله کمتر کنار هم قرار می گیرند و تیرگی لاک کمتر دیده شود، اثر در نهایت زیبا و چشم نواز خواهد شد.

 

سابیدن سنگ های فیروزه

سابیدن فیروزه ها به وسیله صفحه ساب صورت می گیرد. صفحه ساب یا سنگ سمباده که برای این منظور به کار می رود: برای سنگ های سخت تر صفحه شماره ۴۰ است که زبرتر است و دانه بندی درشت تری دارد و سپس در مرحله بعد صفحه ساب شماره ۸۰ است که دانه بندی ریزتری دارد و از نوع کاربید آلومینیوم است.

در ادامه شما را به تماشای فیلمی دعوت می کنیم که روش فیروزه کوبی روی مس را نمایش میدهد. این فیلم به شما کمک می کند تا شناخت بهتری نسبت این هنر خاص بدست آورید. با دیدن این فیلم متوجه میشود که چرا ظروف مسی فیروزه کوبی شده جدای از قیمتی بودن سنگ فیروزه، گران هستند.

مجله اینترنتی جویا

w w w . j o o y a . m e

 

روش فیروزه کوبی روی مس
۵ (۱۰۰%) ۳ vote[s]

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

4 × 4 =