پیشنهاد جویا, هنر

معرفی کتاب سر کلاس با کیارستمی

این کتاب که با زبانی خودمانی به ثبت کارگاه یک هفته‌ای و بده بستان میان شاگرد و آموزگار پرداخته است در حقیقت برداشت‌ها و گزیده‌ها‌ی به دقت غربال شده‌ی درس‌هایی که در این کارگاه‌ها به شاگردان آموخته می‌شود، تغییر نگاه به پیرامون و کشف زبان تازه از سینما است. نگارنده با این کتاب ادای دینی به عباس کیارستمی کرده تا با کشف نگاه او به هستی ما را در شناخت این چهره فرهیخته‌ی سینمای جهان یاری رساند.

مقدمه نویسنده

در طول دو دهه گذشته عباس کیارستمی کارگردان خانه دوست کجاست؟ زیر درختان زیتون، کلوزاپ، طعم گیلاس، باد ما را خواهد برد، ده، شیرین، کپی برابر اصل، مثل یک عاشق، و بسیاری فیلم های دیگر – به فستیوال ها و دانشگاه های سراسر دنیا آمده و کارگاه هایی با فیلمسازان جوان برگزار کرده است. او سر کلاس های کارگاهی آنها را هدایت کرده و دوربین به دست به اینجا و آنجا می فرستد، و در نهایت کارهایشان را به نمایش در می آورد تا در موردشان گفتگو شود. این کتاب حاصل بند زدن یادداشت های نگارنده است.: مصاحبه ها و نوشته های پراکنده ای که در طول سالیان، برخی در تهران و برخی در حاشیه کارگاه ها در شهرهای مختلف (لندن، مراکش، تنزا، اوسلو، نیویورک، سیراکوز) از او جمع آوری شده است. کیارستمی به خوبی آگاه است که در جایگاه شاگرد، ما همان اندازه از یکدیگر می آموزیم که از آموزگار. برای همین هم، ساختن مداوم فیلم در بستر کار گروهی را بهترین روش برای آموزش ظرافت های فیلمسازی می داند. کارگاه های او این بستر را فراهم می کند. در این کارگاه ها ایده ها آبیاری می شود و فیلم های کوتاه در کوتاه مدتی سر از خاک بر می آورد. خطابه ای در کار نیست. به جایش، گروهی – ترجیحا آنانی که تجربه ای در این زمینه دارند – به گردهم آمده و حلقه ای را شکل می دهند که در میانه آن تصمیم ها گرفته و کارهایی پدیدار می شود این حلقه تنوع آرا و پذیرا بودن جهش های متعدد به ناشناخته و جلسات نقد بررسی به کیارستمی اجازه میدهد که بینش خود را در میان بگذارد، عینک مجان ما را از غبار پندارها پاک کند تا نگاهی تازه به موضوع مان بیاندازیم. خواننده به بده بستان میان آموزگار و شاگرد در این کتاب خیلی زود می رسد چرا که در آغاز هر کارگاهی بده بستانها سیل آسا و دمادماند. وقتی غبار پندارها خوابید، شاگردان به فیلمبرداری مشغول می شوند تا ایده های به میان آمده را به کار بندند، و سر آخر بر روی کامپیوترهایشان خیمه می زنند تا کار تدوین را انجام دهند.

شکی نیست که این روشها قبلا به کار گرفته شده است، آن هم توسط کسانی که به همان اندازه ماهرند و تأثیرگذار. هدفم نیست که کارگاه های کیارستمی را استثنایی جلوه دهم، چه بابت ایده هایی که در میان گذاشته می شود و چه روش آموزشی اش. اما صراحت بیان آموزگار همیشه برای شاگردانش طراوت دارد. چه در کلاس درس و چه در عمل چگونه می توان از شوریدگی شاگردان بهره برداری کرد؟). کلام کیارستمی حیرت انگیز است و برای همین نمی توان از این مهارت به سادگی گذشت. ورای این، خلاقیت و جمودگریزی او، روان بودن و خودکفایی او، آرامش، اسطوره واری اش – سلوکش، درویش مابی اش – پای مرا به زمین می رساند و کمکم می کند که با ناملموس های زندگی ارتباط برقرار کنم. و کیست که به پایبندی کیارستمی به موضوعش، به ایده ها و افکارش، به تمرکز عمیقش، که همواره دور از دسترس و در عین حال کارا است، رشک نورزد. این شخصی است که کار دیگری نمی تواند بکند الا کار خودش را، که خیلی ساده می تواند به همه چیز پشت کند و بقیه روز را به صرف پرورش محتوای افکارش بکند. همچنین، حساسیت شاخکهای هنری اش و چیره دستی اش به عنوان فیلمساز ستودنی است. ظاهر ساده فیلم های او شعبده آنها را پنهان می کند. پیچیدگی های آرایشی و دقت و ظرافت طراحی آنها از راه دیگری به ما می رسد. دستاوردهای جسورانه مفهومی و فنی کارهای او هیچگاه خودنمایی نمی کند، بخصوص زمانی که به نظر می رسد لگام کارها از دست رفته و سکانس ها ناشیانه و دم دستی برداشت مقدمه نویسنده شده است. نگاهی دوباره به این فرایند مرموز، مروری بر سینمای او – که در آن آونگ حوادث میان قالب داستانی و مستندی در نوسان است، همراه آنچه که در این کتاب آمده است، ما را به نتیجه دیگری خواهد رساند. سر تعظیم فرو می آورم به اویی که بتواند به ما موضوع تعلیق را با نشان دادن تنها یک تصویر ثابت از امواجی که به صخره ها برخورد می کنند که بر رویشان سه تخم پرنده نشسته است) بیاموزد. در تمام مدت فیلم هفده دقیقه ای تخم مرغ های دریایی میدانیم که چه قرار است اتفاق بیفتد، اما دقیقا چه زمان و چگونگی برایمان روشن نیست. بخشی از گیرایی سینمای کیارستمی مدیون ایمایی بودن آن است. ما نوآموزان وقتی که پای به این حلقه های آموزگارانه می گذاریم، وقتی که این توفیق را داریم که با کیارستمی سفر کنیم و از معرفتش بهره ببریم می توانیم با مارلن دیتریش هم آوا شویم که در مورد دورانی که با اورسون ولز سپری کرده بود  گفت:

«وقتی که با او حرف می زنم خودم را چون نهالی آبیاری شده می بینم.»

درست زمانی که فکر می کنی دیگر حرفی نیست که بتوان در مورد موضوع مورد بحث گفت، کیارستمی نکته نغزی را به میان می آورد. او چون چشمهای همیشه پر آب است. علاوه بر این، در میان شرکت کنندگان کلاسهای کیارستمی بودند آنانی که او عرصه را برشان تنگ می کرد تا در یک لحظه بتوانند گره از سلسله موی یار باز کنند. ناگهان خود را در موقعیتی می یافتند که باید خودشان به نتیجه ای می رسیدند، یا پاسخی می یافتند به پرسشی که در غیر این صورت در نظر نمی گرفتند یا حتی به خاطر دشواری اش از آن اجتناب می کردند. در نهایت، بودن در چنین موقعیتی – و به واسطه درس های کیارستمی – این شاگردان را در کاری که بدان همت گذارده بودند جسورتر می کرد، به آنها انگیزه و شور می داد تا از زاویه دیگری وارد شوند، با اعتماد به نفس به کاوش در ضمیر خود ادامه دهند، و به خودآگاهی برسند. برای من، و حتم دارم برای بقیه شاگردان و خود کیارستمی هم، دیدن موفقیت دیگران هیجان انگیز بود. همانطور که حافظ می گوید: «همیشه آتش درونت را روشن نگاه دار و چشمه اشکهایت را پر آب. هر حالتی غیر از این همانا بی تفاوتی است.» این کتاب، یک مصاحبه دراز دامن یا یک دستورالعمل متداول برای فیلمسازی نیست. یک کتاب پژوهشی در مورد سینمای ایران با نگاهی دیگر به فر کیارستمی هم نیست. بلکه چکیده ای است از روش کارگردان و تلاش اساسی تجربه ای غالبا رازآلود. این کتاب در حقیقت برداشت ها و گزیده ها غربال شده نگارنده است از «روش شناسی» کیارستمی، ادای دین است هنری و نگرش فلسفی او به هستی، و ارتباط حسی او با محیط بیرام و شفافیت ذهنی کیارستمی را از خلال گفته های منعکس شده در این کتاب دریافت. به عبارت دیگر، این کتاب نگاهی است شاعرانه به زیبایی شنا و تلاش او برای افرینش معنا از راه سینما. همچنین، این کتاب مجموعه ای ا.. راهنمایی های عملی که حول اصولی کلی سازماندهی شده است.

 

abbas Kiarostami

 

خواندن این کتاب را به همه دوستداران و علاقه مندان به فیلم سازی، عکاسی، آهنگسازی، فیلمنامه نویسی و.. پیشنهاد می کنیم . این کتاب توسط موسسه فرهنگی هنری پژوهشی چاپ و نشر نظر به چاپ رسیده است.

 

سرکلاس با کیا رستمی

 

ناشر : چاپ و نشر نظر

www.nazarpub.com

 

 

فروشگاه اینترنتی جویا

w w w . j o o y a . m e

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *